Park Solankowy w Inowrocławiu


Województwo: kujawsko-pomorskie

Powiat: inowrocławski

 

Inowrocław położony na Kujawach, uznawany jest za jego zachodnią stolicę. Usytuowany na wielkich pokładach soli zawdzięcza jej swój rozwój. Sól wydobywano już w czasach prehistorycznych pozyskując ją z odparowywania solanki z naturalnych słonych źródeł. Była ona cennym przedmiotem handlowym, drogim i poszukiwanym. W ówczesnych czasach korzyści materialne z produkcji i handlu czerpał monarcha. W kolejnych latach zainteresowanie solanką rosło. Prawdziwe wydobycie rozpoczęło się od 1868 roku. Powstawały liczne rządowe szyby i prywatne kopalnie. W 1877 roku powstało przedsiębiorstwo państwowe trudniące się produkcją soli jadalnej. W 1876 roku powstało w Inowrocławiu uzdrowisko. Złe czsy dla rozwoju  miasta nastąpiły w 1907 roku od katastrofy w kopalniach soli zalanych wodą ze studni miejskich. Następnie, poprzez niekontrolowaną eksploatację złoża soli, zaczęły zapadać się grunty, rozsypywały się budynki mieszkalne powodując panikę w mieście. Wraz z zahamowaniem rozwoju miasta wzrosło znaczenie uzdrowiska. Podjęto działania mające nadać miastu charakter kurortu czego konsekwencją była Uchwała Rady Miasta z 1922 roku nadająca miastu nazwę Inowrocław Zdrój.

Początek lecznictwa opartego na właściwościach złóż soli dał Zygmunt Wilkowski, człowiek przedsiębiorczy, który aktywnie działał na terenie Kujaw. 4 maja 1875 roku w sądzie powiatowym w Inowrocławiu zarejestrowano spółkę dr Zygmunta Wilkowskiego, Oskara Triepckiego i Samuela Hoenigera pod nazwą "Towarzystwo Akcyjne Solanki Inowrocławskie". Spółka miała na celu założenie uzdrowiska, którego podstawą miała być solanka, a także wykupienie gruntów pod uzdrowisko we wsi Rąbin.

Pierwszy budynek kąpielowy z 14 kabinami zbudowano w 1876 roku; kolejny pawilon kąpielowy na 15 wanien przeznaczony był dla chorych dzieci. W 1880 roku zmarł Zygmunt Wilkowski i spółka akcyjna sprzedała swój majątek magistratowi Inowrocławia, który kontynuował rozbudowę. Poza kąpielami solankowymi oferowano kąpiele błotne siarczanowe i żelaziste.

Uzdrowisko od 1919 roku stanowiło własność komunalną. W odrodzonej Polsce stało się własnością miasta. Wojna przerwała rozbudowę kurortu. W 1951 roku miasto przekazało uzdrowisko Centralnemu Zarządowi Uzdrowisk Polskich w Warszawie.

W Uzdrowisku Inowrocławskim leczy się następujące schorzenia: choroby układu krążenia i naczyń obwodowych, schorzenia reumatyczne i stany pourazowe układu kostno-stawowego, choroby przewodu pokarmowego, wątroby, pęcherzyka i dróg żółciowych oraz otyłość i inne zaburzenia przemiany materii, choroby górnych dróg oddechowych, choroby dróg rodnych, schorzenia jamy ustnej.

Historia

Na powierzchni 5 ha gruntów rolnych w roku 1876 rozpoczęto urządzanie parku uzdrowiskowego według pomysłu Lucjana Grabskiego i projektu ogrodnika Michała Budzińskiego. Był to teren prostokątny o dłuższym boku na linii północ-południe. Narożnik południowo-wschodni tworzył trójkąt równoramienny z wierzchołkiem skierowanym na zewnątrz. Od wierzchołka trójkąta biegła i do dziś biegnie aleja obsadzona drzewami i krzakami róż łącząca uzdrowisko z miastem. Obecnie droga ta nazywa się Ulicą Solankową. Park obiega okrężna aleja łącząca poprzeczne alejki, dzielące ogród na regularne kwatery. Głównym elementem parku był budynek łazienek - Solanki, przed którym znajdowały się żwirowe ścieżki ozdobione koszami kwiatowymi. Od strony północnej biegła dwutaktowa aleje po której można było poruszać się konno. W południowo-zachodnim narożniku znajdował się duży staw. Jego zarys był nieregularny i zamykał on dwutraktową aleję do jazdy konnej.

Na początku XX wieku park został przekształcony według wpływów modernistycznych, charakteryzujących się łączeniem układów krajobrazowych z układami geometrycznymi. Zaistniała konieczność wkomponowania starego ogrodu w nowy układ przestrzenny uzdrowiska. Wytyczono nowe ścieżki parkowe, łączące poszczególne obiekty budowlane. Pozostały dawne główne aleje przecinające teren parku na linii północ-południe i wschód-zachód. Obecnie krzyżują się one na placu z fontanną, w pobliżu znajduje się muszla koncertowa i pijalnia wód. Na miejscu środkowych traktów powstały kwietniki dywanowe. Przed łazienkami wzniesiono pomnik pamięci dr Zygmunta Wilkowskiego zaprojektowany przez prof. Edwarda Haupta z Poznania z napisem "DR jur. Zygmuntowi Wilkowskiemu - Twórcy Solanek Inowrocławskich w hołdzie Stowarzyszenie Lekarzy Zdrojowych". W 1910 roku aby uatrakcyjnić park wybudowano cieplarnię dostarczającą roślin ozdobnych, obecnie znajduje się tam kawiarnia. W połowie lat 20-tych staraniem Władysława Fabiszewskiego dokupiono obszar 42,5 ha przylegający do południowej granicy parku i urządzono na nim park nazwany Nowymi Solankami. Było to konieczne ze względu na coraz liczniej przybywających do Inowrocławia kuracjuszy. W południowo-wschodniej części parku znajdowało się boisko, obecnie jest tam basen kąpielowy. Jedna ze ścieżek w pobliżu stawku prowadziła do wybudowanych w latach 1932-34 kortów tenisowych. Znajdowały się one w północno-zachodnim narożniku parku. Na stawie znajdowała się sztuczna wyspa połączona drewnianym mostkiem z brzegiem jeziora. Na wyspie w latach 30-tych zbudowano miniaturową latarnię. Obecnie z wyspy korzystają łabędzie i nie jest ona już połączona z brzegiem jeziora. Dziś brzegi jeziora łączy drewniany most biegnący obok wysepki.

Obok stawu znajdowała się kawiarnia "Nad stawkiem", z której można było wypożyczyć łodzie i popływać po stawku. Kawiarnia do dziś zaprasza kuracjuszy i mieszkańców miasta na smaczny poczęstunek jednakże nie ma już możliwości wypożyczenia sprzętu wodnego. Atrakcją parku były łabędzie na stawach i para oswojonych bocianów spacerująca swobodnie po trawnikach. Dziś możemy spotkać tu wiewiórki, które wdzięczą się do spacerujących w nadziei na orzeszka. Kuracjusze nazwali je Wojtuś i Karolinka - w parku często można usłyszeć  dzieci wołające te imiona. Do stawu przylegał ogród botaniczny i w późniejszym czasie mini ogród zoologiczny. Dziś za symboliczną opłatą 2 złotych można również obejrzeć ogród botaniczny, który niestety nie cieszy się taką świetnością jak przed wojną.

Przyroda

Park Solankowy jest bogato zadrzewiony, liczy ponad 5000 starych drzew. W krajobrazowej części parku rosły klony, lipy, jesiony, kasztanowce, jawory i sosny. Z rzadkich drzew zanotowano oliwnika wąskolistnego, wierzbę nadmorską. Wiele z nich otrzymało status Pomnika Przyrody.

8czerwca i 22 lipca 1992 roku Rozporządzeniem Wojewody Bydgoskiego (Dz.U. nr 8) nadano tytuł Pomnika Przyrody następującym drzewom:

- Dęby szypułkowe 10 szt.
- Platany klonolistne 2 szt.
- Żywotniki wschodnie 1 szt.
- Topole białe 4 szt.
- Topole czarne 2 szt.
- Lipa drobnolistna 1 szt.
- Iglicznia trójcierniowa 1 szt.
- Robinie akacjowe (grochodrzewy) 3 szt.


W roku 1998 nadano również status Pomnika Przyrody Nieożywionej głazowi narzutowemu, który otrzymał nazwę Edmund. Urok Parku Solankowego zarówno starego - z wysoką, dającą cień zielenią i pięknymi parterami, jak i młodszego, oddaje wiersz Stanisława Helsztyńskiego za zbioru "Sonety Inowrocławskie" z 1933 roku.

SOLANKI
Z radością wchodzę w cień ten, po alejach błądzę,
Drzew starych sęki i pnie okiem Cichem mierzę-
Lubię te kwiaty słońcem zalane na skwerze,
Wodotrysków puszczone w ruch zwrotne wrzeciądze.
Borowinowy pałac, pijalni poddasze,
Restauracja nad stawem, klomby i strój muraw,
Ptak ten kulawy, który śród traw śni, jak żuraw,
Park za wziewalnią cieszy mnie: to wszystko nasze.
Lubię w lipcu i sierpniu, w poranki słoneczne,
Przysłuchiwać się z żoną i synem orkiestrze-
Gazety i znajomych grono, szklanka piwa,
Uśmiechy, strojów kobiet, ruch na promenadzie
W godzinie takiej błogość dziwna w serce spływa
I na twarz się zadumą niewymowną kładzie.

Ostatnio Park Solankowy pozyskał nowych wielbicieli. 29 lipca 2006 roku odbyła się w parku "Inowrocławska Noc Solankowa" podczas której wystąpiły takie gwiazdy jak Grzegorz Turnau, Olga Bończyk, Dorota Miśkiewicz, Wojciech Malajkat, Maciej Stuhr, Zbigniew Wodecki, Zbigniew Zamachowski. Bezpośrednio artyści przyczynili się do powiększenia drzewostanu w parku sadząc dęby w alei gwiazd. Każda osoba zasadziła swoje własne drzewo i obiecała się nim opiekować w miarę możliwości.


Kuracjuszy i mieszkańców "miasta na soli" zachwycają nie tylko wspaniałe i różnorodne drzewa ale także przepiękne dywany kwiatowe, wysadzane żeniszkami, szałwią, starcem, turkami i wieloma innymi odmianami kwiatów.

Ścieżka

Ścieżka dydaktyczna ma na celu ukazanie piękna przyrody Parku Solankowego a także elementów architektury i walorów leczniczych.


1. Wycieczkę rozpoczynamy od głównego wejścia do Parku Solankowego. Wita nas tutaj ogromny pomnik pawia stojącego w otoczeniu pięknych dywanów kwiatowych, pomnik pełni funkcję zegara słonecznego. Kilkanaście lat temu w pobliżu istniejącej dzisiaj tężni znajdował się wybieg dla pawi i można je było podziwiać. W późniejszym czasie pawie zamieszkiwały nieistniejący dziś mini ogród zoologiczny. Będąc przy pomniku pawia warto obejrzeć się za siebie, na obsadzoną różami ulice Solankową, która łączy Solanki z centrum miasta. Jest to ulica na której znajdują się perły architektury Inowrocławia: kamienice, pałac i dworek.

2. Podążając główną aleją możemy przystanąć przy barometrze i sprawdzić temperaturę, ciśnienie i wilgotność powietrza. Z tego miejsca doskonale widać pierwszy budynek tzw. Solanki wybudowany na tym terenie najwcześniej. Na jednej z wież również możemy dostrzec zegar słoneczny.
3. Podążając dalej, po lewej stronie, widzimy Zakład Borowinowy a następnie Klub Zdrojowy. To właśnie w Klubie Zdrojowym w początkowym okresie działania uzdrowiska hodowano egzotyczne rośliny i w słoneczne dni wystawiano je dla upiększenia parku.

4. Jesteśmy obecnie przy zbiegu dwóch głównych alei, które istnieją od początku założenia parku. Na środku znajduje się fontanna w otoczeniu krzewów. Po prawej stronie znajduje się Muszla Koncertowa, w której latem odbywają się liczne koncerty i występy przyciągając widzów.

5. Spoglądając w lewą stronę od fontanny zobaczymy siedzącego nieopodal na ławeczce w cieniu drzewa Władysława Sikorskiego. Rzeźba generała ma naturalną wielkość. Władysław Sikorski był częstym gościem Solanek.

6. Dalej w lewą stronę znajduje się Zakład Przyrodoleczniczy. Piękny budynek wybudowany jest na wzór staropolskich dworów szlacheckich z pięknym tarasem z tyłu.

7. Podążając główną aleją przechodzimy obok głównego dywanu kwiatowego. Efektowne dywany kwiatowe o różnych kształtach są widoczne na każdym kroku. Po lewej stronie znajduje się najwięcej starych okazów drzew, warto rozglądać się tu za tabliczkami "Pomnik Przyrody", jest także tu głaz narzutowy o imieniu "Edmund". W oddali można zauważyć korty tenisowe, które do dzisiaj przyciągają licznych entuzjastów tego sportu.

8. Po prawej stronie, za niewielkim obszarem trawnika, znajduje się ogród botaniczny.

9. Idąc dalej znajdujemy się obok legendarnej Kawiarni nad Stawkiem, która znajduje się jak sama nazwa mówi nad stawem, który obfituje w liczne ptactwo. Łabędzie dokarmiane przez spacerowiczów podpływają do mostka prosząc o kawałek chleba. Dokarmiając ptaki można zauważyć, że to nie jedyni amatorzy chleba. Po okruszki wypływają ryby, które mogą czuć się tu bezpiecznie, bo nie można ich łowić. W roku 2006 na stawie, po obydwu stronach mostka zainstalowano oświetlane fontanny, których piękno można podziwiać wieczorową porą.

10. Przechodząc przez mostek nad stawem widzimy okazałą budowlę - tężnie solankowe, których budowę rozpoczęto w 1994 roku. Tężnia uruchamiana była etapami. Dziś stanowi swoiste inhalatorium o długości 322 metrów z fontanną w środku. Powietrze wokół tężni nasycone jest oparami jodu i mikroelementów powstających w trakcie ociekania solanki po tarninie i ruchu powietrza.

11. Przed tężniami organizowane są liczne imprezy kulturalne. Koncertują tu orkiestry dęte a także dwukrotnie Grzegorz Turnau i jego przyjaciele.

12. Na lewo od tężni znajdują się miejsca do gry w mini golfa i kręgle. Ten plac do gry usytuowany w pobliżu tężni nie pozwala się nudzić młodszym spacerowiczom a jednocześnie oddziałuje na nich mikroklimat. Nie zapomniano także o najmłodszych tworząc dla nich plac zabaw za ogrodzeniem.

13. Podążając w lewą stronę od tężni znajdujemy się przy Alei Gwiazd, to tu swoje dęby zasadzili znani artyści. Zwyczaj ten ma być kontynuowany przez kolejnych artystów odwiedzających nasze miasto a przede wszystkim Solanki. W pobliżu tej alei znajduje się mały staw, w którym obecnie jest bardzo mało wody.

14. Podążamy teraz alejką okalającą staw w kierunku tzw. Nowych Solanek. Teren dokupiony w późniejszym okresie obsadzony jest niższą roślinnością. Alejka prowadzi nas do kolejnego stawu, na którym rośnie bogata roślinność wodna.

15. Będąc przy stawie widzimy tył basenu miejskiego z efektownym Hotelem "Park". Budynek jest bardzo ciekawy ze względu na swoja architekturę, a miejsce lubiane i chętnie odwiedzane przez amatorów kąpieli wodnych.

Bibliografia



  • http://www.ino.online.pl

  • Mikołajczak Edmund, Barbara Kasińska, Piotr Stachanowski, Po prostu Inowrocław, Inowrocław 2003

  • Majewski Bronisław, Uroki starego Inowrocławia, Inowrocław 2002

  • Sikorski Czesław, Encyklopedia wiedzy o zabytkach Inowrocławia, Inowrocław 2002

  • Sikorska Janina, Inowrocław. Dzieje, zabytki, okolice, legendy, Inowrocław 1997


Uwagi

Park położony jest w strefie uzdrowiskowej więc liczba samochodów, które mogą się poruszać w jego pobliżu  jest ograniczona. Zapewnia to kuracjuszom i mieszkańcom komfort spacerowania i odpoczywania. W parku znajduje się bardzo dużo ławek, położonych w dogodnych miejscach. Park jest swoistą oazą ciszy i zieleni dla mieszkańców.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Szkoła Podstawowa nr 11 im. Stefana Batorego
ul. Jana III Sobieskiego 5/7
88-100 Inowrocław
e-mail: sp11ino@poczta.onet.pl
Opiekun grupy:
Katarzyna Sopolińska 


Autorzy opisu:
uczniowie klasy Vd liczącej 29 uczniów.
- zespół fotograficzny - Łukasz Kaczmarek, Kamil Jankowski,
- zespół zbierający i katalogujący informacje - Edyta Żychlińska, Justyna Makowska, Honorata Danielczyk, Szymon Radtke, Maciej Tydola
- zespół odpowiedzialny za wprowadzanie pozyskanych danych do komputera - Dawid Filus, Jagoda Czarniak, Wiktoria Kicza, Patryk Szyperski, Kamil Bochat
- zespół pracujący z mapą i tworzący rysunki - Małgorzata bielawska, Agata Kościelska, Marta Walczak, Dawid Żuber


Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy:
- pracownikom Urzędu Miejskiego w szczególności Panu Sekretarzow i- Piotrowi Strachanowskiemu i Pani Monice Dąbrowskiej
- Wojewódzkiemu Konserwatorowi Przyrody - Panu Romanowi Wegner
- Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków - Pani Barbarze Pawelczyk


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych