Park im. Józefa Poniatowskiego w Łodzi (przy Pańskiej)

Położenie: ul. Parkowa, al. Mickiewicza, al. Włókniarzy, ul. Żeromskiego,

Historia

Park został założony w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku na terenach dawnych lasów miejskich, sięgających znacznie dalej na północ, niż obecny park. Obszar obejmował m.in. tereny obecnego szpitala, kościoła i wytwórni filmowej. Już wcześniej las, w dużej mierze jodłowy, był wykorzystywany przez miejscową ludność do rekreacji i wypoczynku. Projekt parku wykonany został na zlecenie prezydenta miasta Władysława Pieńkowskiego w 1903 roku, przez Teodora Chrząńskiego. Zakładał m.in. wycięcie istniejącego tam lasu i zniwelowanie terenu. Ideą projektanta było zaprojektowanie parku w ten sposób, aby stworzyć otwarte przestrzenie z miejscami przechadzek dla pieszych oraz szerokie aleje do jazdy powozami (co miało miejsce do 1923 roku, dlatego znajdują się tu tak szerokie aleje niespotykane w żadnym innym łódzkim parku). Plan parku łączył w sobie elementy naturalnego parku angielskiego i kształtowanego ręką ogrodnika parku francuskiego. Wnętrze na osi wsch.-zach. pozostaje otwartą przestrzenią z urządzoną zielenią niską. Pozostałą porasta drzewostan, który w części jest pozostałością po lasach miejskich. Aby ziścić ideę projektanta, w ciągu kilku lat wycięto półtora tysiąca drzew iglastych a w ich miejsce wykonano nasadzenia blisko 100 tys. drzew i krzewów.


"Ogród przy Pańskiej" (dawna nazwa ul. Żeromskiego) już od początku istnienia nie miał szczęścia. W 1910 r. plaga dzikich królików spowodowała wielkie szkody, wtedy to park został ogrodzony. W czasie I wojny światowej był on otwarty dla ludności. Wówczas to z powodu głodu, na jego rabatach zamiast kwiatów uprawiano ziemniaki. Obowiązującą do dziś nazwę parku nadano w 1917 r. W kolejnych latach wybudowano boiska, organizowano wypoczynek dla dzieci m.in. ślizgawkę i saneczkowanie, wykopano również staw, a z wydobytej ziemi usypano górkę. Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku wybudowano willę mieszkalną dla prezydenta miasta (obecnie znajduje się tam szkoła podstawowa), w kolejnych latach mostek i altankę przy stawie, a także ogródek jordanowski. W 1938 roku w głównej osi parku stanął pomnik Stanisława Moniuszki, niestety zniszczony przez Niemców rok później. Podczas II wojny światowej Niemcy zamknęli park dla Polaków i Żydów, a większość drzew iglastych będących pozostałością lasów miejskich wycięli, zlikwidowali także ogródek bylinowy i wybudowali w jego miejscu korty do tenisa. W czasie wojny zniszczone zostało także dno stawu, które odbudowano dopiero w 1957 r. Pamiątką po wojnie są dwa cmentarze żołnierzy radzieckich i polskich. Teren parku stopniowo się kurczył. Najpierw,  na rogu dawnej ul. Anny (obecnie Mickiewicza) i Pańskiej, powstał szpital wojskowy, a w 1925 rozpoczęła się budowa kościoła przy zbiegu ulic Łąkowej i Anny. W latach 70. XX w. park został przecięty szerokim pasem obecnej Alei Mickiewicza i obecnie ma kształt zbliżony do prostokąta. Od północy ograniczony jest Al. Mickiewicza, południową granicę wytycza ul. Parkowa i Radwańska. Od wschodu do parku przylega Al. Włókniarzy, a od zachodu Żeromskiego - tu też usytuowane jest najbardziej reprezentacyjne wejście do parku. W parku rośnie ponad 20 drzew uznanych za pomniki przyrody a cały park wpisany jest do rejestru zabytków.

Ścieżka

Przystanek 1

Trasę naszej ścieżki rozpoczynamy przy wejściu od ulicy Żeromskiego i wędrujemy w kierunku zachodnim jedną z dwóch równoległych alei porośniętych lipą krymską. Między alejami rozpościerają się partery kwiatowe z fontanną oraz cmentarz wojskowy. Na niewielkim placu znajdują się nagrobki żołnierzy radzieckich i polskich poległych w styczniu 1945 roku w bojach o wyzwolenie Łodzi. Teren cmentarza porośnięty jest niewysokimi krzewami iglastymi i jest plastycznie wkomponowany w przestrzeń parkową. Po północnej stronie alei usytuowany jest budynek szkoły, a na południu, w głębi, za drzewami widoczny jest biały budynek amfiteatru oraz plac zabaw.

Ponieważ Park Poniatowskiego ma wiele charakterystycznych, łatwych do identyfikacji punktów, łatwo tu przeprowadzić zajęcia pt.: "Palcem po mapie". Część pierwszą (orientowanie mapy, przypomnienie stron świata) można przeprowadzić na rozległych trawnikach w okolicy amfiteatru.

Przystanek 2

Podążając nadal na zachód docieramy do rozległego placu, który przecina szeroką aleję. Widać stąd doskonale różnice pomiędzy parkiem w stylu francuskim i angielskim. Środkowy pas parku od ul. Żeromskiego do wysokości kortów reprezentuje styl francuski z zaprojektowaną i przystrzyżoną zielenią niską, parterami kwiatowymi, regularnymi alejami, natomiast obrzeża parku i jego zachodnią część porasta bardziej spontaniczna roślinność wysoka w stylu angielskim.
 

Więcej informacji nt. typów założeń parkowych znaleźć można w informacjach dodatkowych do scenariusza pt. "Typy parków".

Przystanek 3

Z placu skręcamy w lewo i na trawniku po lewej stronie mijamy brzozę papierową. Jest to drzewo obcego pochodzenia. Naturalnie występuje w Kanadzie, dorasta do 30 m wysokości. Korę ma zmienną, białą lub kremową, żółtawą lub różowawą do ciemnobrązowej, liście większe niż u krajowych brzóz, jajowate, owłosione na nerwach od spodu. W pobliżu rośnie perełkowiec japoński. Perełkowiec to drzewo z rodziny motylkowatych, rośnie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. W Polsce bywa sadzony perełkowiec japoński z Chin i Korei, drzewo do 30 m wysokości, podobne do grochodrzewu, o kwiatach kremowych, pachnących, kwitnące w lecie. Dostarcza cennego drewna oraz żółtego barwnika do farbowania jedwabiu.

Przystanek 4

Niedaleko rosną dwa rozłożyste okazy jarzębu szwedzkiego. Drzewo naturalnie występuje na Półwyspie Skandynawskim, w Polsce występuje naturalnie między Kołobrzegiem i Gdańskiem. Dorasta do 20 m wysokości, może też występować w postaci wielopniowego krzewu. Liście ma pojedyncze i wrębne, z 7-9 parami krótkich klap. Owoce ozdobne o kolorze pomarańczowoczerwonym, większe od jarzębiny.

Przystanek 5

Następnie wędrujemy półkolistą alejką wzdłuż kolejnego cmentarza żołnierskiego. Na środku cmentarza znajduje się pomnik z napisem w języku rosyjskim. Napis głosi "Wieczna sława bohaterom poległym w bojach za wolność i niepodległość naszej ojczyzny". Dochodzimy do głównej linii parku, skręcamy w lewo. Na rozległym okrągłym trawniku, tuż przy ścieżce, rosną wysokie sosny czarne, a przed nimi kilka krzewów różanecznika i glediczja trójcierniowa.

Różanecznik obejmuje kilkaset gatunków krzewów zimozielonych dorastających do ok. 2 m wysokości, ma duże, długie, skórzaste liście i duże kwiaty w setkach odcieni i kolorów, w zależności od odmiany. W naturalnym środowisku różaneczniki występują w górskich lasach Azji oraz Ameryki Północnej i Środkowej.

Na rozległych trawnikach, nieco na uboczu, nie przeszkadzając innym użytkownikom parku, można przeprowadzić zajęcia i zabawy ruchowe. Propozycje takich zajęć znaleźć można w scenariuszach "Zabawy w naturze" i "Zabawy ruchowe w parku".

Przystanek 6

Idziemy dalej oddalając się od stawu, Przy skrzyżowaniu alejek rosną dwa okazy dębu błotnego. Dąb błotny łatwo rozpoznać po charakterystycznych, nieco podobnych do dębu czerwonego liściach, jednak znacznie węższych i głębiej wciętych. Żołędzie są małe, prawie półkuliste, a miseczki płaskie i bardzo płytkie. Za dębem z tyłu schowana jest glediczja trójcierniowa, pochodząca z Ameryki Północnej kuzynka robinii akacjowej. Drzewo to odznacza się długimi podwójnie pierzastymi liśćmi złożonymi z ok. 25 drobnych listków podobnych do liści robinii. Jesienią z drzewa zwisają długie do 40 cm bordowe poskręcane strąki, często wykorzystywane jako element dekoracyjny w bukieciarstwie. Strąki wiszą na drzewie przez zimę, ich miąższ jest słodki, a po ugotowaniu - jadalny, podobnie jak nasiona, podobne w smaku do grochu. Drzewo posiada duże ciernie, wyrastające z gałęzi i pnia. Obok rosną sosna czarna oraz jarząb szwedzki.

Przystanek 7

Obchodzimy dookoła staw. Mijamy iglaste zarośla. Rośnie tu m.in. cis pospolity i daglezja zielona, sosna czarna, jałowiec, modrzew. Na wysokości altanki rośnie pomnikowy klon srebrzysty z nietypowo skręconym pniem, idąc dalej za altanką zobaczymy duży rozłożysty krzew ze zwisającymi gałęziami. To oliwnik wąskolistny, jego liście jak sama nazwa wskazuje są wąskie, wierzbowate o długości 4-8 cm, od spodu białe. Naturalnie rośnie w Azji Mniejszej, Azji Zachodniej i Środkowej aż po Himalaje.

Przystanek 8

Staw posiada dwie wyspy. Jedna z nich stanowi schronienie dla ptactwa, druga zaś większa, połączona jest z lądem mostkiem. Mostek wygięty jest w łuk, a jego barierki ozdobione są figurkami koników morskich. Mostek wraz z malowniczą białą altaną wspartą na kilku kolumnach, stanowią elementy małej architektury parkowej znakomicie komponujące się z otoczeniem stawu.

Przechodzimy przez mostek i zatrzymujemy się na chwilę przy okazie buka zwyczajnego w odmianie czerwonolistnej, który uznany jest za pomnik przyrody. Następnie wędrujemy ścieżką wiodącą przez zarośla iglaste. Rosną tu m.in. cisy i cyprysiki groszkowe, jodła. Dochodzimy do głównej osi parku i kierujemy się na wschód.

Porozmawiaj z uczniami o roli zbiorników wodnych, zwróć uwagę na mieszkańców stawu oraz znajdujące się tu rośliny. W jakim celu na stawach buduje się wyspy?

Przystanek 9

Dochodzimy do prostokątnego trawnika, który na obrzeżach obsadzony jest dębami. Jest to specjalnie wyselekcjonowana odmiana dębu w pokroju przypominającym wydłużoną piramidę. Jego gruby pień rozgałęzia się nisko nad ziemią. Po lewej stronie mijamy korty tenisowe. Zostały one tu założone w czasie okupacji hitlerowskiej na miejscu dawnego ogródka z bylinami. Następnie skręcamy na północ i tuż za zabudowaniami szkoły skręcamy na wschód, w stronę ul. Żeromskiego.

Przystanek 10

Wędrujemy ścieżką wzdłuż zabudowań szkoły. W północno zachodnim rogu parku umieszczony jest rowerowy tor przeszkód. Tor usytuowany jest w zagłębieniu terenu. Swego czasu miejsce to było wykorzystywane jako płatny tor saneczkowy. Aby pokonać przeszkody umiejscowione na torze potrzeba nieco więcej umiejętności i nieco bardziej specjalistycznego sprzętu, niż posiada przeciętny rowerzysta poruszający się po ulicach naszego miasta. Jest tam kilka dość stromych zjazdów i podjazdów oraz niewielkie przeszkody (hopki) przeznaczone dla amatorów skoków. Pomimo tego, że poziom trudności toru jest raczej niewysoki, przysparza on wiele radości i podnosi poziom adrenaliny u początkujących rowerzystów.

Na zakończenie zrealizować można zajęcia pt. "W co się bawić?"

Mapa: Park im. Józefa Poniatowskiego w Łodzi (przy Pańskiej)

Współrzędne goegraficzne:
Szerokość geograficzna: 51.7538677039362
Długość geograficzna: 19.4392991065979


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych