Park im. Józefa Poniatowskiego w Łodzi (przy Pańskiej)

Położenie: ul. Parkowa, al. Mickiewicza, al. Włókniarzy, ul. Żeromskiego,

Historia

Park został założony w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku na terenach dawnych lasów miejskich, sięgających znacznie dalej na północ, niż obecny park. Obszar obejmował m.in. tereny obecnego szpitala, kościoła i wytwórni filmowej. Już wcześniej las, w dużej mierze jodłowy, był wykorzystywany przez miejscową ludność do rekreacji i wypoczynku. Projekt parku wykonany został na zlecenie prezydenta miasta Władysława Pieńkowskiego w 1903 roku, przez Teodora Chrząńskiego. Zakładał m.in. wycięcie istniejącego tam lasu i zniwelowanie terenu. Ideą projektanta było zaprojektowanie parku w ten sposób, aby stworzyć otwarte przestrzenie z miejscami przechadzek dla pieszych oraz szerokie aleje do jazdy powozami (co miało miejsce do 1923 roku, dlatego znajdują się tu tak szerokie aleje niespotykane w żadnym innym łódzkim parku). Plan parku łączył w sobie elementy naturalnego parku angielskiego i kształtowanego ręką ogrodnika parku francuskiego. Wnętrze na osi wsch.-zach. pozostaje otwartą przestrzenią z urządzoną zielenią niską. Pozostałą porasta drzewostan, który w części jest pozostałością po lasach miejskich. Aby ziścić ideę projektanta, w ciągu kilku lat wycięto półtora tysiąca drzew iglastych a w ich miejsce wykonano nasadzenia blisko 100 tys. drzew i krzewów.


"Ogród przy Pańskiej" (dawna nazwa ul. Żeromskiego) już od początku istnienia nie miał szczęścia. W 1910 r. plaga dzikich królików spowodowała wielkie szkody, wtedy to park został ogrodzony. W czasie I wojny światowej był on otwarty dla ludności. Wówczas to z powodu głodu, na jego rabatach zamiast kwiatów uprawiano ziemniaki. Obowiązującą do dziś nazwę parku nadano w 1917 r. W kolejnych latach wybudowano boiska, organizowano wypoczynek dla dzieci m.in. ślizgawkę i saneczkowanie, wykopano również staw, a z wydobytej ziemi usypano górkę. Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku wybudowano willę mieszkalną dla prezydenta miasta (obecnie znajduje się tam szkoła podstawowa), w kolejnych latach mostek i altankę przy stawie, a także ogródek jordanowski. W 1938 roku w głównej osi parku stanął pomnik Stanisława Moniuszki, niestety zniszczony przez Niemców rok później. Podczas II wojny światowej Niemcy zamknęli park dla Polaków i Żydów, a większość drzew iglastych będących pozostałością lasów miejskich wycięli, zlikwidowali także ogródek bylinowy i wybudowali w jego miejscu korty do tenisa. W czasie wojny zniszczone zostało także dno stawu, które odbudowano dopiero w 1957 r. Pamiątką po wojnie są dwa cmentarze żołnierzy radzieckich i polskich. Teren parku stopniowo się kurczył. Najpierw,  na rogu dawnej ul. Anny (obecnie Mickiewicza) i Pańskiej, powstał szpital wojskowy, a w 1925 rozpoczęła się budowa kościoła przy zbiegu ulic Łąkowej i Anny. W latach 70. XX w. park został przecięty szerokim pasem obecnej Alei Mickiewicza i obecnie ma kształt zbliżony do prostokąta. Od północy ograniczony jest Al. Mickiewicza, południową granicę wytycza ul. Parkowa i Radwańska. Od wschodu do parku przylega Al. Włókniarzy, a od zachodu Żeromskiego - tu też usytuowane jest najbardziej reprezentacyjne wejście do parku. W parku rośnie ponad 20 drzew uznanych za pomniki przyrody a cały park wpisany jest do rejestru zabytków.

Ścieżka

Przystanek 1

Trasę naszej ścieżki rozpoczynamy przy wejściu od ulicy Żeromskiego i wędrujemy w kierunku zachodnim jedną z dwóch równoległych alei porośniętych lipą krymską. Między alejami rozpościerają się partery kwiatowe z fontanną oraz cmentarz wojskowy. Na niewielkim placu znajdują się nagrobki żołnierzy radzieckich i polskich poległych w styczniu 1945 roku w bojach o wyzwolenie Łodzi. Teren cmentarza porośnięty jest niewysokimi krzewami iglastymi i jest plastycznie wkomponowany w przestrzeń parkową. Po północnej stronie alei usytuowany jest budynek szkoły, a na południu, w głębi, za drzewami widoczny jest biały budynek amfiteatru oraz plac zabaw.

Ponieważ Park Poniatowskiego ma wiele charakterystycznych, łatwych do identyfikacji punktów, łatwo tu przeprowadzić zajęcia pt.: "Palcem po mapie". Część pierwszą (orientowanie mapy, przypomnienie stron świata) można przeprowadzić na rozległych trawnikach w okolicy amfiteatru.

Przystanek 2

Podążając nadal na zachód docieramy do rozległego placu, który przecina szeroką aleję. Widać stąd doskonale różnice pomiędzy parkiem w stylu francuskim i angielskim. Środkowy pas parku od ul. Żeromskiego do wysokości kortów reprezentuje styl francuski z zaprojektowaną i przystrzyżoną zielenią niską, parterami kwiatowymi, regularnymi alejami, natomiast obrzeża parku i jego zachodnią część porasta bardziej spontaniczna roślinność wysoka w stylu angielskim.
 

Więcej informacji nt. typów założeń parkowych znaleźć można w informacjach dodatkowych do scenariusza pt. "Typy parków".

Przystanek 3

Z placu skręcamy w lewo i na trawniku po lewej stronie mijamy brzozę papierową. Jest to drzewo obcego pochodzenia. Naturalnie występuje w Kanadzie, dorasta do 30 m wysokości. Korę ma zmienną, białą lub kremową, żółtawą lub różowawą do ciemnobrązowej, liście większe niż u krajowych brzóz, jajowate, owłosione na nerwach od spodu. W pobliżu rośnie perełkowiec japoński. Perełkowiec to drzewo z rodziny motylkowatych, rośnie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. W Polsce bywa sadzony perełkowiec japoński z Chin i Korei, drzewo do 30 m wysokości, podobne do grochodrzewu, o kwiatach kremowych, pachnących, kwitnące w lecie. Dostarcza cennego drewna oraz żółtego barwnika do farbowania jedwabiu.

Przystanek 4

Niedaleko rosną dwa rozłożyste okazy jarzębu szwedzkiego. Drzewo naturalnie występuje na Półwyspie Skandynawskim, w Polsce występuje naturalnie między Kołobrzegiem i Gdańskiem. Dorasta do 20 m wysokości, może też występować w postaci wielopniowego krzewu. Liście ma pojedyncze i wrębne, z 7-9 parami krótkich klap. Owoce ozdobne o kolorze pomarańczowoczerwonym, większe od jarzębiny.

Przystanek 5

Następnie wędrujemy półkolistą alejką wzdłuż kolejnego cmentarza żołnierskiego. Na środku cmentarza znajduje się pomnik z napisem w języku rosyjskim. Napis głosi "Wieczna sława bohaterom poległym w bojach za wolność i niepodległość naszej ojczyzny". Dochodzimy do głównej linii parku, skręcamy w lewo. Na rozległym okrągłym trawniku, tuż przy ścieżce, rosną wysokie sosny czarne, a przed nimi kilka krzewów różanecznika i glediczja trójcierniowa.

Różanecznik obejmuje kilkaset gatunków krzewów zimozielonych dorastających do ok. 2 m wysokości, ma duże, długie, skórzaste liście i duże kwiaty w setkach odcieni i kolorów, w zależności od odmiany. W naturalnym środowisku różaneczniki występują w górskich lasach Azji oraz Ameryki Północnej i Środkowej.

Na rozległych trawnikach, nieco na uboczu, nie przeszkadzając innym użytkownikom parku, można przeprowadzić zajęcia i zabawy ruchowe. Propozycje takich zajęć znaleźć można w scenariuszach "Zabawy w naturze" i "Zabawy ruchowe w parku".

Przystanek 6

Idziemy dalej oddalając się od stawu, Przy skrzyżowaniu alejek rosną dwa okazy dębu błotnego. Dąb błotny łatwo rozpoznać po charakterystycznych, nieco podobnych do dębu czerwonego liściach, jednak znacznie węższych i głębiej wciętych. Żołędzie są małe, prawie półkuliste, a miseczki płaskie i bardzo płytkie. Za dębem z tyłu schowana jest glediczja trójcierniowa, pochodząca z Ameryki Północnej kuzynka robinii akacjowej. Drzewo to odznacza się długimi podwójnie pierzastymi liśćmi złożonymi z ok. 25 drobnych listków podobnych do liści robinii. Jesienią z drzewa zwisają długie do 40 cm bordowe poskręcane strąki, często wykorzystywane jako element dekoracyjny w bukieciarstwie. Strąki wiszą na drzewie przez zimę, ich miąższ jest słodki, a po ugotowaniu - jadalny, podobnie jak nasiona, podobne w smaku do grochu. Drzewo posiada duże ciernie, wyrastające z gałęzi i pnia. Obok rosną sosna czarna oraz jarząb szwedzki.

Przystanek 7

Obchodzimy dookoła staw. Mijamy iglaste zarośla. Rośnie tu m.in. cis pospolity i daglezja zielona, sosna czarna, jałowiec, modrzew. Na wysokości altanki rośnie pomnikowy klon srebrzysty z nietypowo skręconym pniem, idąc dalej za altanką zobaczymy duży rozłożysty krzew ze zwisającymi gałęziami. To oliwnik wąskolistny, jego liście jak sama nazwa wskazuje są wąskie, wierzbowate o długości 4-8 cm, od spodu białe. Naturalnie rośnie w Azji Mniejszej, Azji Zachodniej i Środkowej aż po Himalaje.

Przystanek 8

Staw posiada dwie wyspy. Jedna z nich stanowi schronienie dla ptactwa, druga zaś większa, połączona jest z lądem mostkiem. Mostek wygięty jest w łuk, a jego barierki ozdobione są figurkami koników morskich. Mostek wraz z malowniczą białą altaną wspartą na kilku kolumnach, stanowią elementy małej architektury parkowej znakomicie komponujące się z otoczeniem stawu.

Przechodzimy przez mostek i zatrzymujemy się na chwilę przy okazie buka zwyczajnego w odmianie czerwonolistnej, który uznany jest za pomnik przyrody. Następnie wędrujemy ścieżką wiodącą przez zarośla iglaste. Rosną tu m.in. cisy i cyprysiki groszkowe, jodła. Dochodzimy do głównej osi parku i kierujemy się na wschód.

Porozmawiaj z uczniami o roli zbiorników wodnych, zwróć uwagę na mieszkańców stawu oraz znajdujące się tu rośliny. W jakim celu na stawach buduje się wyspy?

Przystanek 9

Dochodzimy do prostokątnego trawnika, który na obrzeżach obsadzony jest dębami. Jest to specjalnie wyselekcjonowana odmiana dębu w pokroju przypominającym wydłużoną piramidę. Jego gruby pień rozgałęzia się nisko nad ziemią. Po lewej stronie mijamy korty tenisowe. Zostały one tu założone w czasie okupacji hitlerowskiej na miejscu dawnego ogródka z bylinami. Następnie skręcamy na północ i tuż za zabudowaniami szkoły skręcamy na wschód, w stronę ul. Żeromskiego.

Przystanek 10

Wędrujemy ścieżką wzdłuż zabudowań szkoły. W północno zachodnim rogu parku umieszczony jest rowerowy tor przeszkód. Tor usytuowany jest w zagłębieniu terenu. Swego czasu miejsce to było wykorzystywane jako płatny tor saneczkowy. Aby pokonać przeszkody umiejscowione na torze potrzeba nieco więcej umiejętności i nieco bardziej specjalistycznego sprzętu, niż posiada przeciętny rowerzysta poruszający się po ulicach naszego miasta. Jest tam kilka dość stromych zjazdów i podjazdów oraz niewielkie przeszkody (hopki) przeznaczone dla amatorów skoków. Pomimo tego, że poziom trudności toru jest raczej niewysoki, przysparza on wiele radości i podnosi poziom adrenaliny u początkujących rowerzystów.

Na zakończenie zrealizować można zajęcia pt. "W co się bawić?"

Mapa: Park im. Józefa Poniatowskiego w Łodzi (przy Pańskiej)

Współrzędne goegraficzne:
Szerokość geograficzna: 51.7538677039362
Długość geograficzna: 19.4392991065979


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka

  • Przekaż swój 1%


  • Bardzo zielone szkoły
  • PayPal

Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do redaktora
519 326 997
Telefon do organizacji
42 632 8118
Fax do organizacji
39 139 6502
Adres www organizacji
www.zrodla.org
www.zieloneszkoly.pl

Wyślij wiadomość


Newsletter

Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Wdrożenie: Divante | PITy 2013 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | parki linowe